Duygusal Gelişimi 3 – 4 Yaş

DUYGUSAL GELİŞİM

  • Kardeşlerine karşı daha şefkatli ve ilgili olur.
  • Sürekli isteklerde bulunmayı bırakır.
  • Hayal ve gerçeği karıştırarak uzun hikayeler dinlemekten ve söylemekten hoşlanır.
  • Şakaları sever.
  • Diğer çocuklarla tartışmalara girer.
  • Arkadaşlarına ihtiyaç duyar. (A Parent’s Manual, Child’s Body by the Diagram Group, Paddington Press Ltd, New York & Landon, s.C17-19)
  • Göz önünde olmayan olaylar ve objeler hakkında konuşur.
  • Çizgi filmleri severek ve merakla izleyebilir. (Yakar Fahri, Lale Girgök, Ya-Pa Yayınları, Gül Matbaası İstanbul, 1983, s.79-80)
  • Annesinden ayrılması gerekirse ağlamaz.
  • Büyükleriyle ve arkadaşlarıyla selamlaşabilir.
  • Başkalarını duygusal tepkilerini anlayabilir.
  • Kendi vücuduna ait özellikleri bilir ve söyleyebilir. (Bumin Ayşin, Gelişim Basamaklarını Değerlendirme El Kitabı, Kök Yayıncılık, Ankara 1996, s.24-29)
  • Her şeyin içinde yer almak ister.
  • Yalandan inanmış gibi yapılmasından hoşlanır. (Sevimay Dilara, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Programı, Bilim Uzmanlığı Tezi, Ankara 1986)
  • Uygun olan ve olmayan davranışlarıyla ilgili tepkileri anlayabilir, bunlara göre kendini yöneltebilir.
  • Öz yönelim hala yoğun olmakla birlikte başkalarının varlığına ve haklarına bilinçlenme başlamıştır. (Oğuzkan Şükran, Oral Güler, Okul Öncesi Eğitimi Kitabı, 4. Basım, Devlet Kitapları Oğul Kitapçılık, İstanbul, 1992, s.77-78)
  • Hata yapmaktan hoşlanmazlar.
  • Kendilerine ait şeyleri korumayı öğrenirler.
  • Bu dönemde küstahlığı, tartışmayı, kötü konuşmayı, sızlanmayı ve bebek konuşmasını öğrenirler. (Carke Illsey Jean, Çocuk Bakımı ve Eğitimi 1, Doğumdan 5 Yaşına Kadar, Papirüs Yayıncılık İstanbul, Haziran 1998, s.302)
  • Huzursuzluk giderici davranışlar az görülür.
  • Geceleri yataktan kalkıp evin içinde dolaşır.
  • Sinirli davranışlar, tikler artar.
  • Yaşıtlarıyla veya yetişkinlerle sözlü olarak kolayca anlaşır.
  • Bedeniyle ve sözle saldırganlık yapabilir.
  • Toplum içinde bazen olumlu bazen olumsuz davranır.
  • Arkadaşlarına göz dağı verip, sürekli böbürlenir.
  • Doğa ve dünya ilgisini çeker.
  • Hayvanlarla ilgili masal ve hikayelerden hoşlanır. Sevdiği masalları ve olayları tekrar tekrar anlattırır.
  • Kitaba bakmayı, kitabın sayfalarını çevirmeyi sever. (Okman Fişek Güler, Sukan Zafer, Çocuğunuz ve Siz, 2. Basım, MEB, 1993, s.75-81)

Sosyal Gelişimi 3 – 4 Yaş

SOSYAL GELİŞİMİ

  • Adını, soyadını söyleyebilir.
  • Büyükleriyle ve arkadaşlarıyla selamlaşabilir.
  • Hayali oyunlar oynayabilir.
  • Söylenen şarkılara eşlik edebilir.
  • Grup içinde işbirliği yapabilir.
  • Kendi vücuduna ait özellikleri bilir ve söyleyebilir.
  • Sıra beklemeyi bilir.
  • Yemek yerken çatal, kaşık, bıçak kullanabilir.
  • Elini yüzünü tek başına yıkayıp kurulayabilir.
  • Alttan kapalı (sabit) fermuarları, orta büyüklükteki düğmeleri açıp kapayabilir.
  • Tek başına dişlerini fırçalayabilir.
  • İçinde bulunduğu çevreyi temiz tutabilir.
  • Ayakkabısını giyebilir.
  • Yardımla saç, tırnak, kulak, burun, ayak gibi organlarının temizliğini yapabilir.
  • Yardımla meyve gibi yiyecekleri yıkayabilir. (Bumin Ayşin, Gelişim Basamaklarını Değerlendirme El Kitabı, Kök Yayıncılık, Ankara, 1996 s.24-29).
  • Ellerini bir yetişkin yardımıyla yıkar ve kurular.
  • Yetişkinini denetiminde dişlerini fırçalar.
  • Diğer çocukların yakınıda oynar ve konuşur.
  • Oyun süresinin %50’sinde diğer çocuklarla etkileşim içinde oynar.
  • “Lütfen” ve “Teşekkür ederim” ifadelerini, gereken durumların %50’sinde hatırlatılmadan söyler.
  • Yetişkinin sözlerine %75 oranında uyum sağlar.
  • Sorulduğu zaman insanların cinsiyetini söyler.
  • Tehlikelerden kaçınır.
  • Anne ve babasının tayin ettiği fiziksel sınırlar içinde kalır.
  • Yetişkinin ilgisini başkalarıyla paylaşır.
  • Bütün giysilerini çıkartabilir.
  • Yetişkin denetiminde tamamen giyinir.
  • Söylendiği zaman kendi başına tuvalete gider.
  • Yardımsız olarak ellerini ve yüzünü yıkar. (www.superonline.com-http://doktorhakan.hekim.net/osa/rs/ps6.htm/).
  • Diğer çocukları taklit ederek kurallara uyar.
  • Arkadaşından onun oynadığı oyuncakla oynamak için izin ister.
  • Telefona cevap verir. Yetişkini telefona çağırır veya tanıdık kişiyle telefonda konuşur.
  • Yetişkinin yönettiği grup oyunlarında kurallara uyar.
  • Sırasını bekler.
  • Kendi projesi üzerinde çalışırken, diğer çocukların yanında oynar ve onlarla konuşur.
  • Taklit oyunlarında yetişkin rollerini alır.
  • Oyun geliştikçe daha sonra neler olacağını planlayıp anlatır (yemek hazırlama, yemek yeme, bulaşık yıkama)
  • Malzemelere uygun taklidi oyunlar geliştirebilir. (Piknik sepetini görünce pikniğe, doktor setini görünce doktora gitmeyi canlandırır) (Bal Servet, Güven Nergis, Dil Gelişimi ve Eğitimi, Epsilon Yayıncılık, İstanbul, 2000, s.147-148)
  • Etrafını çok az kirleterek yemek yer.
  • Bebeklerle gerçekçi bir şekilde oynar.
  • Yardım ister ve başkalarına ne yapmaları gerektiğini söyler.
  • Cinsiyetine uygun davranış biçimi geliştirir. (Sevimay Dilara, Çocuk Gelişimi ve Eğitim Programı, Bilim Uzmanlığı Tezi, Ankara, 1986)
  • Temsili oyunlarda çeşitli kıyafetlere girip değişik tipleri canlandırmayı sever.
  • Evcilik, bakkalcılık, postacılık ve doktorculuk oynar.
  • Çok aktiftir, her şeyi hızla ve yaratıcı biçimde gerçekleştirir.
  • Yeni oyunlar yaratır ve uygular. (Sukan Zafer, Okul Öncesi Etkinlikleri Kitabı, MEB Devlet Kitapları, 2. Basım, MEB Basımevi, İstanbul, 1993, s.9)
  • Kendi oyuncaklarını toplar, alış-veriş ve bahçeye yardım eder.
  • Diğer çocuklarla oynar, oyuncaklarını paylaşır. (A Parent’s Manual, Child’s Body by the Diagram Group, Paddington Prees Ltd, New York & London, s.C17)
  • Paylaşma alışkanlığını geliştirir, arkadaşlarıyla anlaşmaya başlar.
  • Kendi başına oynarken oyun arkadaşları düşleyip onlarla “konuşur”, böylece sıkıntılarından kurtulur.
  • Yaşıtlarını veya yetişkinleri sürekli taklit eder, onların davranışlarını ve sözlerini tekrarlar, insanları sever ve onlarla ilgilenir. (Okman Fişek Güler, Sukan Zafer, Çocuğunuz ve Siz, 2. Basım, MEB, 1993, s.73)
  • Rol oyunu oynar. Hayal gücü yüksektir. (Ayıyı uyutur, şişeyi biberon yapar vb.) Bebeklerini canlı varlıklar gibi düşünür onlarla oynar.
  • Oyuncaklarıyla ev yapar, çeşitli şekiller kurar. Onlara isimler verir.
  • Arkadaşlarını isimleriyle çağırır. (Yakar Fahri, Lale Girgök, Ya-pa Yayınları, Gül Matbaası, İstanbul, 1983, s.79-80)

Dilk Gelişimi 3 – 4 Yaş

DİL GELİŞİMİ

  • Ses tonu değişmeye başlamasıyla bu ses titizliğini yavaş, yavaş kaybeder.
  • Sesi kalınlaşır ve yükselir.
  • Telaffuz hataları yapabilirler. (Yavuzer Haluk, çocuk Psikolojisi, Remzi Kitabev,i 19. Basım, 2000, s.93-97)
  • Hayvanlar için çeşitli sesler yakıştırır.
  • Basit şarkı ve tekerlemeleri söyler.
  • Bir masalın anlatılmasına yardım eder. (Özusta Şehniz, Zihinsel Gelişim / Çoluk – Çocuk Aylık Anne-Baba Eğitim Dergisi, Ekim 2001, Sayı 7, Kök Yayıncılık, Ankara, s.30)
  • Geçmiş zamanla ilgili ifadeleri kullanır.
  • Basit ve sık tekrarlanan bir hikayede “Sonra ne oldu?” sorusuna beklenen cevabı verir.
  • Soru cümlesi için “mi” ekini kullanır. (Annem geldi mi?)
  • Söz ve hareket içeren çeşitli parmak oyunlarını tekrarlar.
  • Tanıdığı durumlarda büyüklükle ilgili sıfatları kullanır.
  • Gelecek ile ilgili olayları anlatır. (Yapacağım, yapmak istiyorum, yapmam gerek)
  • Çoğul eklerini yerinde ve doğru kullanır.
  • Konuşması yabancılar tarafından rahatlıkla anlaşılır. (Bal Servet, Güven Nergis, Dil Gelişimi ve Eğitimi, Epsilon Yayıncılık, İstanbul 2000, s.147-148)
  • Yeni kelimeler kullanır, kendi kendine kelimeler uydurur.
  • Birkaç kelimelik ritimler şarkılar söyleyebilir. (A Parent’s Manual, Child’s Body by the Diagram Group, Paddington Press Ltd, New York & Landon, s.C15)
  • 300-1000 kelime kullanır.
  • Kısa cümlelerle konuşur.
  • Arka arkaya tekrarladığı soruları sorar.
  • Daha zor bir gramer kullanır (çoğullar, sıfatlar, olumsuzluk ekleri, zarflar)
  • Konuşmasının %80’i anlaşılabilir düzeydedir. (Sevimay Dilara, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Programı, Bilim Uzmanlığı, Tezi, Ankara 1986)
  • “Benim bir bebeğim var” gibi kısa cümleleri yineleyebilir.
  • Acıkınca ne yaparsın?, Uykun gelince ne yaparsın?, Üşüyünce ne yaparsın? Gibi soruları doğru yanıtlar. (Yörükoğlu Atalay, Çocuk Ruh Sağlığı, özgür Yayıncılık, İstanbul, 23. Basım, Aralık 1998, s.64.65)
  • Günlük yaşamımızda kullandığımız içmek, açmak, kapanmak, uyumak gibi eylemleri belirten terimleri isimlendirebilir.
  • Özellikleri belirtilen nesneleri getirebilir.
  • İki eylem gerektiren emirlere uyabilir.
  • Çevresindeki nesneleri tanır ve onların isimlerini söyleyebilir.
  • Beş kelimelik cümle kurarak konuşabilir.
  • Zamirle (ben) kendini ifade edebilir.
  • Yaptığı bir resmi anlatabilir.
  • 18 adet nesne kartı içinden en az 10 tanesinin en olduğunu söyleyebilir.
  • Bir hikaye oluşturup anlatabilir.
  • Var olmayan bir olayı gerçekmiş gibi anlatabilir.
  • Olayları birbirine bağlayıp olan biteni anlatabilir. (Bumin Ayşin, Gelişim Basamaklarını Değerlendirme El Kitabı, kök Yayıncılık, Ankara, 1996, s.24-29)
  • Nesnelerin isimlerini bilir, basit cümleler kurar.
  • Çeşitli tekerlemeleri kısa ve tekrarlı şarkıları ezberler ve söyler.
  • Sözden anlar, derdini anlatabilir.
  • Çok meraklıdır. Çok soru sorar. “Ne? Nerede? Ne zaman?” en sık sorduğu sorulardandır.
  • Çok konuşur, dili hiç durmaz, olayları abartarak anlatır, hayal ettiği olayları gerçekmiş gibi anlatır.
  • Hayalinde yarattığı kişilerle konuşabilir.
  • Anlamsız kelime dizelerinden kendi kendine tekerlemeler uydurur, söyler.
  • Dili bozuktur, küfür edip, kötü sözler söyleyebilir. Başkalarına isim takar, arkalarından bağırır. (Okman Fişek Güler, Sukan Zafer, Çocuğunuz ve Siz, 2. Basım, MEB, 1993, s.75)

Bilişsel Gelişimi 3 – 4 Yaş

BİLİŞSEL GELİŞİMİ

  • Karışık resimleri anlamaya başlar.
  • Oyunlarda resim, resim eşleştirmeleri yapabilir. (Dönmez B. Necati, Abidoğlu Ülkü, Dinçer Çağlayan, Erdemir Nilay, Gümüşçü Şebnem, O. Ö. Dönemde Dil Gelişimi Etkinlikleri, 2. Baskı, Sim Matbaacılık, Ankara 1997, s.59)
  • Dört seçenekli resimleri eşleştirir.
  • İpucu verildiği zaman bir nesneyi verir.
  • 8 parçalı boz yapıları tamamlayabilir.
  • Mekanik bir oyuncağı başkasından görmeden işletebilir.
  • Kategorilere göre nesneleri sınıflandırır.
  • İşlevlerine göre nesneleri işleştirir.
  • Renkleri 4 seçenek içinden seçer. (www.superonline.com-http://doktorhakan. hekim.net/osa/rs/ps6.htm/)
  • İki bağımsız emri yerine getirir (topu al, kitabı ver)
  • Nesnelerin benzer ve farklı olduğunu söyleyebilir (özelliklerine ve fonksiyonlarına göre)
  • Sesleri bir sıraya veya alet serisine göre tekrarlar (davula vurma, çıngırak sallama, çelik üçgene vurma)
  • Nesnelerin nasıl kullanıldığını söyler. (Bardakla ne yapılır)
  • Oluş sırasına göre iki olayı anlatır. (Bal Servet, Güven Nergis, Dil Gelişimi ve Eğitimi, Epsilon Yayıncılık, İstanbul 2000, s.150)
  • Objeleri şekil ve renklerine göre gruplar.
  • Büyüklük ve sayıyla ilgili basit kavramları anlar.
  • Şiirleri ve şarkıları hatırlar. (Sevimay Dilara, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Programı, Bilim Uzmanlığı Tezi, Ankara 1986)
  • Kırmızı, sıra, mavi gibi ana renkleri tanıyabilir.
  • 4-8 parçalık eşleştirme kartlarını eşleştirebilir.
  • 4-6 bul-yap tamamlayabilir.
  • Üç değişik şekli (daire, kare, üçgen) şekil tablosuna yerleştirebilir.
  • Ona söylenen 1, 2, 3 sayısını sırası ile söyleyebilir. Birden sonra ikinin, ikiden sonra üçün geldiğini bilir.
  • Birden fazla olan nesnelerin çok olduğunu bilir ve çoğul olarak ifade edebilir.
  • Bir nesnenin “Büyük mü?, Küçük mü?” olduğunu sorduğunuzda büyük ve küçük olanı gösterebilir.
  • Somut olarak (gözle görebildiği) zıt kavramları ayırt edebilir.
  • Ne işe yaradıkları belirtildiğinde 5 adet nesneyi tanımlayabilir.
  • İki ayrı renge göre nesneleri ayırabilir.
  • Gözleri kapalıyken görmeden sadece dokunarak bildiği nesneleri tanıyabilir.
  • Problem çözme ile ilgili sorular mantıklı cevaplar verebilir. (Bumin Ayşin, Gelişim Basamaklarını Değerlendirme İl Kitabı, Kök Yayıncılık, Ankara 1996, s.24-29)
  • 4 geometrik şekli uygun yuvalarına yerleştirir.
  • İstenirse 200 düğmeyi iki ayrı renk grubuna ayırır.
  • Belleği gelişmiştir. Rahatlıkla düzgün cümleler kurar ve maksadını anlatabilir.
  • Şiir ezberleyebilir. Zaman, mekan, hacim kavramlarını kavrayabilir. (Yakar Fahri, Lale Girgök, Ya-Pa Yayınları, Gül Matbaası, İstanbul, 1983, s.79-80)
  • Söylenen üç sayıyı ezberden yineler.
  • Dört nesneyi veya parmağını sayabilir.
  • Uzun bir cümleyi yineleyebilir.
  • Üç parçalı bir bul-tak bulmacısını yapabilir. (Yörükoğlu Atalay, Çocuk Ruh Sağlığı, Özgür Yayıncılık, İstanbul, 23. basım, Aralık 1998, s.64-65)
  • Renkleri ayırt eder, adlarıyla tanır.
  • Dikkat süresi biraz daha uzar, bir yerde 15-20 dakikadan fazla kalırsa sıkılır.

Sevdiği, ilgilendiği etkinliklerde daha uzun süre harcayabilir. (Okman Fişek Güler, Sukan Zafer, Çocuğunuz ve Siz, 2. Basım, MEB, 1993, s.75)

Psikomotor Gelişimi 3 – 4 Yaş

PSİKOMOTOR GELİŞİM

  • Oyun oynarken çömelebilir.
  • Bir denge tahtası üzerinde ileri doğru yürüyebilir.
  • Parmak uçlarına basarak ileriye doğru bir metre yrüyebilir.
  • Aralıkları 30 cm olan merdivenden inip çıkabilir.
  • Yardımsız kaydıraktan kayabilir.
  • Bağdaş kurup oturabilir.
  • Dizlerini üzerinde kol ve ellerini kullanarak ileri veya geriye doğru 15 metre yürüyebilir.
  • Baş ve işaret parmağını kullanarak küçük nesneleri toplayabilir.
  • Sekiz adet düğmeyi kumbara tipi delikli bir kutuya atabilir.
  • Dört beş adet boncuğu bir ipe dizebilir.
  • Modele bakarak üç blokla köprü yapabilir. (Bumin Ayşin, Gelişim Basamaklarını Değerlendirme El Kitabı, Kök Yayıncılık, Ankara, s.24-29)
  • Alt basamaktan atlar.
  • Tek ayakla merdiven çıkar.
  • Tek yağı üzerinde 5 saniye durabilir. 3 küplü köprü yapar. (taklitle) (Tüzün Ümran, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi, İ.Ü., İstanbul Tıp Fakültesi Temel ve Klinik Bilimler Ders Kitapları, s.13)
  • Koşmayı daha iyi becerir, köşeleri rahatlıkla döner hızını arttırabilir ve azaltabilir.
  • Küpleri üst üste koymada ustalaşmıştır. 9-10 küple kule yapabilir. Küpleri yatay kullanma görülür. (Oğuzkan Şükran, Oral Güler, Okul Öncesi Eğitimi, 4. Basım devlet Kitapları, Oğul Matbaacılık, İstanbul 1992, s.75)
  • Yatay çizgileri taklit eder.
  • Kağıt üzerine kontrollü bir şekilde çizgi çizer.
  • İpe geçirilmiş oyuncakları çıkartır.
  • Basit resimleri çizer.
  • V şeklini taklit eder.
  • Tamamlanmamış insan resmine kol ve bacak çizer.
  • Kağıt üzerine de şekli uygun tarafa yapıştırır. (www.superonline.com-http://doktorhakan.hekim.net/osa/rs/ps6.htm/)
  • Büyük kağıtlar üzerine boyalar sürtüştürerek karalama resimler yapar. (Kantarcıoğlu Selçuk, Anaokulunda Eğitim T.C. MEB, İstanbul 1994)
  • Zıplayan bir toplu yakalar.
  • Topa vurur.
  • Yuvarlak, dik ve yatay çizgiler çizebilir.
  • Üç parmağını kullanarak (iki parmak ve başparmak) boyama yapar.
  • Dolu bir bardağı tutabilir. (Sevimay Dilara, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Programı, Bilim Uzmanlığı Tezi, Ankara 1986)
  • İpliğe büyük tahta boncuklar dizebilir.
  • Her iki elini işbirliği içinde ustaca kullanabilir.
  • Koşarken ve büyük oyuncakları itip çekerken önüne çıkan engelleri aşabilir, köşeleri dönebilir.
  • İpliğe büyük tahta boncuklar dizebilir.
  • Kalemi sık kullandığı başparmağı arasında ucuna yakın tutar ve el hareketlerine egemen bir biçimde ustaca kullanabilir.
  • Merdivenlere ve ağaçlara tırmanabilir.
  • Parmak ucunda durabilir, yürüyebilir ve koşabilir.
  • Dizlerini kırmadan yerdeki nesneleri alabilir.
  • Küçük tahta boncukları ipe dizebilir. (www.mynet.com.çocuk gelişimi)
  • Küplerden bir köprü kurabilir.
  • Çizilen bir çemberi bakarak çizebilir.
  • Bir kağıdı köşeden katlayabilir. (Yörükoğlu Atalay, Çocuk Ruh Sağlığı, Özgür Yayıncılık, İstanbul, 23 Basım, Aralık 1998, s.64-65)
  • Motor gelişimini tamamlamaya başlamıştır, kasları daha enerjik olmaya başlar. (A Parent’s Manual, Child’s Body by the Diagram Group, Paddington Prees Ltd, New York & London, s.C19)
  • Koşmayı yürümeye tercih eder. Üç buçuk yaşında sık sık tökezlenip düşer.
  • İki ayağını yerden keserek zıplayabilir.
  • Merdiven çıkar, tırmanır.
  • Topu havaya atar, kısa mesafeye şut atabilir.
  • Toprak ve kumu kazar.
  • Kaydıraktan kayar.
  • Müziğin temposuna ve ritmine uyarak hoplar, zıplar, dans eder.
  • Biraz savruk da olsa, kendi kendini besleyebilir, giyinir, düğmelerini açabilir, fermuarını çeker.
  • Kolay giyilebilir cinsten ayakkabıları kendi kendine giyebilir ancak bağlayamaz, tokasını takamaz.
  • Elini yüzünü yıkayabilir.
  • Yemeğini dökmeden kendisi yiyebilir, suyun kendisi koyabilir.
  • Tuvalete kendi başına gider, ancak annesine veya bir başka büyüğe haber verir, orada biri olsun ister.
  • Çok hareketli oynar, bir yerden diğerine hızla gider, gelir, yaptığı her işte hız ve hareket vardır, hareketsiz duramaz.
  • Resimlerini özenle çizmeye çalışır, ancak yetişkinler bu resimlerin ne olduğunu kolayca anlayamaz ve bir şeye benzetemez. (Okman Fişek Güler, Sukan Zafer, Çocuğunuz ve Siz, 2. Basım, MEB, 1993, s.73-74)
  • Takla atar.
  • Tırmanma demirlerine tutunup sallanır.
  • Yüksek yerlerde yürümeyi dener. (Sukan Zafer, Okul Öncesi Etkinlikleri Kitabı, MEB Devlet Kitapları, 2. Basım, MEB Basımevi, İstanbul 1993, s.9)
  • Dokuz katlı bir kule veya üç katlı köprü yapabilir.
  • Çevresindeki araçların kendisi ve işlevleriyle ilişki kurar. (A Parent’s Manual, Child’s Body by the Diagram Group, Paddington Prees Ltd, New York & London, s.C17)